logo

“ĐIẾU VĂN” CHO “NHÀ NHẬT” (phần 1)

 

 

Đây là một bài viết hay đúng hơn là một đoạn hồi ức đầy tiếc nuối cho những ai đã và đang công tác, học tập tại ngôi trường Đại học Xây Dựng Hà Nội, cũng  là một sự đáng tiếc cho những thế hệ sinh viên sắp bước chân vào ngôi trường này. Vì chúng ta, sẽ chẳng còn thấy ngôi “Nhà Nhật” Space Block nữa. Hy vong bài viết này sẽ giúp mọi người hiểu hơn về nó, để mãi nhớ về nó như một công trình kiến trúc đáng giá ở VIệt Nam.

1m - Copy

MỘT CUỘC ĐỜI NGẮN NGỦI

Nhà Nhật ở đây không phải để chỉ khái niệm chung cho một loại Kiến trúc nhà ở, mà nó là tên gọi “nôm na” của dân xây dựng dành cho ngôi nhà có cái tên là Space Block. Được xây dựng từ năm 1999, hoàn thành năm 2003, đến năm 2016 thì bị phá hủy, hiếm có công trình nào được thiết kế, xây dựng công phu mà lại bị phá đi nhanh như vậy.

Phá nhanh như vậy thì mục đích xây dựng của nó là gì? Space Block thực chất là một ngôi nhà thực nghiệm được thiết kế và xây dựng bởi kiến trúc sư Kazuhiro Kojima; phòng thí nghiệm Kojima, Đại học khoa học Tokyo; Phòng thí nghiệm Magaribu­chi, Đại học Tokyo cùng sự tham gia của các kiến trúc sư Trường Đại hoc Xây dựng Hà Nội, trong chính khuôn viên trường đại học xây dựng. Nó được xây dựng trọng dự án nghiên cứu về các điều kiện vi khí hậu trong ngôi nhà ống trong phố cổ Hà Nội, nơi chất lượng cuộc sống đang bị đi xuống do sự ra tăng về nhu cầu sống nhưng không gian lại tối tăm, chật chội, thông gió kém, khí thải cao, thiếu sự riêng tư cho những người đang sống trong đó. Sứ mệnh của Space Block chính là giải quyết tất cả những vấn đề trên.

2

TẠI SAO LẠI LÀ NHẬT BẢN?

Mục đích của dự án này là đề xuất mô hình xây dựng dân cư với những khoảng trống thích hợp cho các khu vực nóng và ẩm ướt của châu Á với mật độ dân số cao, cũng như giảm tải các tác nhân môi trường của các tòa nhà.

Trong những năm gần đây, khí hậu nóng và ẩm ướt của châu Á bao gồm cả Tokyo đã cho thấy sự hỗn loạn của sự ra tăng dân số ở khu vực thành thị. Điều này gây ra các vấn đề môi trường khác nhau bao gồm cả hiện tượng biến đổi nhiệt lượng, thêm vào đó, các tòa nhà với phong cách châu Âu được thiết kế cho khí hậu lạnh, không thích hợp với khí hậu nóng ẩm đã gây ra sự suy giảm chất lượng không khí trong nhà với sự gia tăng năng lượng tiêu thụ. Dân số tăng gây ra các hậu quả về chất lượng sống: cơ sở hạ tầng yếu kém (đường xá không đáp ứng được nhu cầu đi lại của người dân, diện tích đất xây dựng thiếu thốn, vô gia cư hay không có đủ tiền trang trả cho việc ở của những người có thu nhập thấp…

Để giải quyết các vấn đề này, các kiến trúc sư Nhật Bản đã đề dự án về một tòa nhà thực nghiệm có tải trọng thấp, khai thác môi trường ngoài trời một cách hiệu quả bằng việc sử dụng khoảng trống không gian. Loại nhà này được gọi là POROUS-TYPE, có nghĩa là loại “xốp”. Theo định nghĩa trên Wikipedia, Porous là thuật ngữ chỉ những mô xốp hay khoảng trống trong vật liệu. Đây cũng là tính chất của công trình Space Block, với những khoảng rỗng xen lẫn những khối đặc. Ngoài ra ngôi nhà Machiya với những nét tương đồng thú vị với nhà ống phố cổ, chắc chắn là thôi thúc không hề nhỏ cho dự án này của người Nhật, khi muốn đưa ra một mô hình hiện đại tối ưu dựa trên nét truyền thống của đất nước mình.

1

VÀI NÉT “TRUYỀN THẦN” CHO SPACE BLOCK

 

– Diện tích xây dựng: 271.27 m2 (mặt tiền rộng 6.3m)

– Diện tích sàn: 466.71 m2.

– Kết cấu: bê tông cốt thép.

– Quy mô: 4 tầng và 2 penhouse.

– Space Block dịch nôm na là “Khối không gian”. Là công trình tập hợp chủ yếu bởi các khối hộp đặc, rỗng kết hợp.

Công trình gồm nhiều lỗ rỗng không gian cùng với lối đi bên, kết hợp giếng trời, tất cả đều được sơn một mầu trắng tinh khiết khiến không gian trong nhà trở nên rộng hơn.

– Các khối nhà cao thấp khác nhau, biến đổi tự do tạo cảm giác mới mẻ khi đi dọc công trình.

– Các giềng trời được tạo ra ngay bên trên các khoảng sân và trên các cầu thang.

– Mặc dù không gian mở, thông thoáng nhưng vẫn bảo đảm sự riêng tư của các phòng khi cần thiết.

– Không gian biến đổi linh hoạt, tận dụng tối đa việc lấy sáng và thông gió tự nhiên

41222

NHỮNG LỖ RỖNG – MỘT TÂM HỒN RỘNG MỞ

 

Việc đưa những lỗ rỗng vào trong nhà là một đặc trưng của mô hình “xốp”, nó sẽ mang lại lợi ích cho kiến trúc, môi trường và kết cấu,… Những điều thu được từ mô hình này như sau:

  • Kiểm soát môi trường trong nhà với việc giảm thiểu tiêu thụ năng lượng bằng cách sử dụng những tiềm năng sẵn có ngoài trời. Điều đó đồng nghĩa với việc tạo điều kiện thuận lợi cho thông gió tự nhiên. Căn nhà sẽ khá mát mẻ vào mùa hè và ấm áp vào mùa đông. Ngoài ra , việc tính toán thông gió cũng được thực hiện rất công phu, mô hình ban đầu chỉ có 4 tầng với 1 hướng thông gió (phía trước) trong khi mô hình cuối cùng lại là 5 tầng với 3 hướng thông gió (trước, sau và bên), đem lại tiện nghi vi khí hậu tối ưu cho công trình.
  • Mô hình ban đầu:
  • 5
    6
  •  Mô hình cuối cùng:

7

 

  • 8
  • (2) Lấy sáng từ mặt trời bằng cách tạo ra các khoảng trống trực tiếp từ mái nhà, đảm bảo nhiệt năng. Không chỉ có vậy, các khoảng trống này còn khắc phục môt nhược điểm của nhà ống là chiều sâu của tòa nhà, giúp phá tan bầu không khí bí bách, đồng thời cũng có vai trò như một chiếu nghỉ với không gian mở thú vị cùng ánh sáng chan hòa.

    (3) Sự độc lập cũng như liên kết giữa các phòng thích hợp với việc sự dụng các lỗ rỗng. Giảm căng thẳng của cuộc sống mật độ cao trong ngôi nhà ống là vấn đề quan trọng trong việc duy trì các tiêu chuẩn sống cũng như làm việc tốt, đảm bảo không gian mở mà vẫn riêng tư

    (4) Không gian sống có thể linh hoạt và đa dạng hơn với sự kết hợp của đặc và rỗng. Một khu chung cư hay một khu làm việc thường rất đơn điệu trong việc bố trí các phòng. Nhưng với Space Block với không gian kết hợp dặc rỗng sẽ dễ dàng giải quyết được những vấn đề nhàm chán về mặt không gian cũng như tạo ra một cái nhìn mới mẻ về nhà ống.

    (5) Bên cạnh đó, tính module hóa của Space Block rất đáng để học hỏi, việc sử dụng module 2.4 m hoặc 2.6 m tạo nên sự hợp lý cho việc bố trí nội thất.

  • 9 411123.1 3.2 3.3 3.4 3.5

     (Còn tiếp)